آیا محکومیت ماده 58 قانون قاچاق کالا و ارز، جزای نقدی معادل

اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1403/03/05

استعلام

آیا محکومیت ماده 58 قانون قاچاق کالا و ارز، جزای نقدی معادل رد مال است و ماهیت جزایی )جزای نقدی( دارد و یا این که مانند رد مال ماهیت حقوقی و مدنی دارد؟

نظریهٔ مشورتی

محکومیت مرتکب جرائم و تخلفات موضوع قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز به پرداخت معادل ارزش کالا و ارز در صورت موجود نبودن عین کالا و ارز قاچاق موضوع ماده 58 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب 13۹2 با اصلاحات و الحاقات بعدی به عنوان مجازات و در حکم ضبط مال است. شایسته ذکر است در خصوص مجرا بودن یا نبودن قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی نسبت به مواردی که در حکم ضبط مال است در این اداره کل دو دیدگاه وجود دارد: دیدگاه نخست: ضبط مال ناشی از جرم به نفع دولت از شمول مقررات قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی که به صراحت ماده یک آن، ویژه محکومان به پرداخت مال به دیگری است؛ همچنین از شمول مقررات مربوط به محکومان به پرداخت جزای نقدی که مطابق ماده 52۹ قانون آیین دادرسی کیفری ویژه محکومان به پرداخت جزای نقدی است، خارج است؛ بنابراین پس از اتمام حبس محکوم، موجب قانونی برا ی نگهداری وی بابت عدم اجرای حکم به ضبط اموال در زندان نیست. دیدگاه دوم: مطابق ماده 540 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 13۹2 مقررات و ترتیبات راجع به اجرای محکومیت های مالی، تابع قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی است و به موجب ماده 22 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی مصوب 13۹4 » کلیه محکومیت های مالی از جمله دیه، ضرر و زیان ناشی از جرم، رد ّ مال و امثال آنها جز محکومیت به پرداخت جزای نقدی، مشمول این قانون خواهند بود « ؛ لذا در مواردی که مشمول احکام ضبط مال تلقی می شود چون ماهیت حقوقی دارد، اجرای آن هم تابع عمومات قانون اجرای احکام مدنی و قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی است و اعمال مقررات ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی در خصوص محکوم علیه و بازداشت وی با رعایت مقررات و شرایط مقرر در این ماده بلامانع است. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقو قی قوه قضاییه 1403/03/0۹ 7/1402/1086 شماره پرونده: 1402-25-1086 ک استعلام: اگر به استناد ماده 52۹ قانون آیین دادرسی کیفری مجازات جزای نقدی به حبس تبدیل شود، در صورت حضور محکوم علیه و اعلام آمادگی بر پرداخت جزای نقدی، آیا امکان عدم اجرای مجازات حبس و اخذ جزای نقدی از محکوم علیه وجود دارد و اگر دادگاه در مرحله واخواهی با چنین موضوعی مواجه شود، آیا امکا ن اخذ جزای نقدی و عدم اجرای مجازات حبس وجود دارد؟ پاسخ: الف - هرگاه محکومیت به پرداخت جزای نقدی بر اساس بند » ب « ماده 52۹ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 13۹2 ، به حبس تبدیل شود و در هنگام اجرای حبس، محکوم علیه آمادگی خود را برای پرداخت جزای نقدی اعلام کند، موجب ی برای تحمل حبس بدل از جزای نقدی نیست؛ زیرا این مجازات بدل از جزای نقدی بوده و با پرداخت جزای نقدی، اجرای بدل آن منتفی می شود. تبصره 2 ماده 52۹ قانون مذکور نیز موید این مطلب است. ب - با عنایت به ماده 406 و تبصره 2 این ماده و ماده 407 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 13۹2 با واخواهی محکوم، اجرای حکم متوقف و با تعیین وقت رسیدگی به واخواهی رسیدگی می شود. بر این اساس قبل از رسیدگی به واخواهی محکوم علیه، بحث اجرای مجازات اساسا ً سالبه به انتفاء موضوع است دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه