در خصوص تبصره 7 ماده 20 ق انون اصلاح قانون مبارزه با

اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1401/05/19

استعلام

در خصوص تبصره 7 ماده 20 ق انون اصلاح قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز )اصلاحی 1400 ( خواهشمند است به پرسش های زیر پاسخ دهید: 1 - منظور از تکرار در تبصره 7 ماده 20 قانون صدرالذکر نسبت به خودرو یا مرتکب یا هر دو است یعنی اگر وسیله ای مکرر در امر قاچاق استفاده شود و اصلاح نیز شود؛ اما م رتکبان تغییر کنند، آیا مشمول حکم به ضبط خواهد شد یا می بایست مرتکب سابقه تکرار داشته باشد؟ 2 - از آن جا که در خودروهای سوخت کش از )مشک( برای حمل سوخت استفاده می شود، آیا جاساز که در قانون تصریح شده است برای آن اطلاق می شود یا منظور از جاساز محلی است که امکا ن نقل و جدا کردن آن از وسیله به راحتی امکان پذیر نباشد؟ 3 - با توجه به این که در خودروهای سوخت کش موتور خودرو و سوپاپ های خودرو تقویت می شود، چنانچه کارشناس اعلام کند خودرو و موتور قابلیت اصلاح ندارد، چه تصمیمی می توان اتخاذ کرد؟ آیا می توان تصمی م بر تخریب موتور گرفت یا باید ضبط شود؟ در صورت تخریب و اره کردن موتور، از آن جا که امکان استفاده مجدد وجود دارد، آیا تجهیزات و وسایل می بایست تحویل مالک شود یا می بایست به نحوی تخریب شود که قابل استفاده فقط به عنوان ضایعات باشد؟ 4 - چنانچه خودرو تغییر وضع یافته حامل س وخت باشد، آیا رسیدگی به بزه حمل سوخت غیر مجاز که در صلاحیت سازمان تعزیرات حکومتی است، در صلاحیت آن سازمان تغییری به وجود می آورد یا می بایست شعب آن سازمان به تخلف مذکور رسیدگی و سپس دادسرا به بزه مذکور در ماده رسیدگی کند؟ به ویژه با توجه به این که انتهای ماده تأکید بر آن دارد که این مجازات با دیگر مجازات ها در قوانین جمع خواهد شد. 5 - آیا عبارت )مانند افزایش ارتفاع یا تعبیه جاساز( افاده حصر می کند یا تمثیلی است و می توان چنین ب رداشت کرد که هر تغییر وسیله نقلیه به صورت نامتعارف جهت قاچاق کالا را شامل می شود ؛ مانند تبدیل کانتینر غی ر یخچال دار به یخچال دار به صورت غیر مجاز بدون اطلاع و بدون مجوز قانونی و به منظور قاچاق گوشت مرغ. 6 - آیا صرف تعبیه هر نوع جاسازی جهت قاچاق کالا مشمول حکم ماده یاد شده می باشد؟ مانند آن که، در یک تریلی یک باک به صورت مخفیانه اضافه ش ده و در آن نفت سفید حمل شود. آیا از مصادیقی چون تعبیه جاساز که در ماده نوشته شده است می توان این حکم را صرفا ً نسبت به خودروهای بزرگ دانست یا آن که خودروهای سبک را نیز شامل می شود؟ آیا موضوع جاساز در قانون یاد شده واجد اهمیت است؟ لازم به ذکر است در خصوص جاس از ماده 65 اصلاحی قانون صدرالذکر نیز متضمن احکامی است.

نظریهٔ مشورتی

1 - در تبصره 7 ماده 20 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز اصلاحی 1400 آمده است: » تغییر وسیله نقلیه به صورت نامتعارف ... علاوه بر آن مرتکب در مرتبه اول به اصلاح وسیله نقلیه و در صورت تکرار به ضبط وسیله نقلیه محکوم خواهد شد «... ؛ بنابراین کلمه » تکرار « در این تبصره ناظر به مرتکب است نه وسیله نقلیه؛ زیرا وسیله نقلیه مورد استفاده در امر قاچاق کالا و ارز در هر بار ممکن است متفاوت باشد؛ بنابراین اگر مرتکبی در مرتبه اول به استناد تبصره مذکور به اصلاح وسیله نقل یه محکوم شود، چنانچه در دفعه دیگر نیز از وسیله نقلیه تغییریاف ته به صورت نامتعارف در امر قاچاق کالا و ارز استفاده کند )اعم از این که این وسیله نقلیه، وسیله نقلیه دیگری باشد یا همان وسیله نقلیه ای که قبلا ً به استناد تبصره یاد شده حکم به اصلاح آن صادر شده اس ت( به لحاظ تکرار در استفاده از وسیله نقلیه تغییر یافته نامتعارف، محکوم به ضبط وسیله نقلیه خواهد شد؛ ولی اگر فرد دیگر اولین بار از وسیله نقلیه تغییر یافته به صورت نامتعارف در امر قاچاق کالا و ارز، استفاده کند؛ حتی اگر قبلا ً حکم به اصلاح وسیله نقلیه به استنا د تبصره مذکور صادر شده باشد، چون مرتبه اول محسوب می شود )اولین مرتبه ای ا ست که مرتکب از وسیله نقلیه تغییر یافته استفاده می کند( حکم به اصلاح وسیله نقلیه صادر می شود. 2 - منظور از تغییر وسیله نقلیه، انجام اقداماتی است که برای آن وسیله نقلیه متعارف نیست؛ مثل تع بیه صندوق ها و جاسازی های غیر متعارف و نامشهود؛ بنابراین، اگر برای حمل سوخت قاچاق از مشک یا منبعی مجزا از وسیله نقلیه استفاده شود، تغییر وسیله محسوب نمی شود. 3 - تشخیص » نامتعارف بودن تغییر وسیله نقلیه « و همچنین امکان یا عدم امکان اصلاح و نحوه آن پس از جلب نظر کارشناسی با قاضی رسیدگی کننده است. 4 - با عنایت به ماده 44 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب 1392 با اصلاحات بعدی، رسیدگی به جرایم قاچاق کالا و ارز در صلاحیت دادگاه انقلاب و رسیدگی به تخلفات در صلاحیت سازمان تعزیرات حکومتی است و استفاده مرتکب از وس یله نقلیه تغییر یافته به صورت نامتعارف، تأثیری در صلاحیت ندارد. در خصوص عبارت انتهای تبصره 7 ماده 20 اصلاحی که در این بند از استعلام به آن اشاره شده است، می توان گفت که مقنن طبق این تبصره برای مرتکب جرم یا تخلف موضوع این قانون به جهت » استفاده از وسیله ن قلی ه تغییر یافته نامتعارف « مجازات جداگانه ای مقرر نموده است که این مجازات با سایر مجازات های مقرر در این قانون یا سایر قوانین برای مرتکب جمع و مانع اجرای آن ها نیست. 5 - عبارت » مانند افزایش ارتفاع یا تعبیه جاساز « در تبصره 7 ماده 20 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز اصلاحی 1400 ، تمثیلی است و هر تغییر نامتعارف در وسیله نقلیه به منظور ارتکاب جرم یا تخلف قاچاق کالا و ارز صورت گرفته باشد، مشمول تبصره مذکور است. در خصوص بارگنج )کانتیر(، چنانچه مشمول تبصره 5 ماده 20 اصلاحی قانون پیش گفته نباشد، تشخیص نامتعارف بودن تغیی ر وسیله نقلیه مطابق بند 3 پیش گفته است. 6 - منظور از تعبیه جاساز در تبصره مورد بحث، تغییرات غیر متعارف در وسیله نقلیه برای قاچاق کالا و ارز است که حسب مورد ممکن است متفاوت باشد؛ مثلا ً برای حمل بنزین قاچاق ممکن است باک هایی اضافه شود و برای قاچاق ارز، سوراخ هایی در بدنه وسیله نقلیه جهت اختفای ارز تعبیه شود. بزرگی یا کوچکی وسیله نقلیه تأثیری در قضیه ندارد. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه