1 - چنانچه بدهکار و یا وارد کننده خسارت فردی صغیر باشد،
اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1404/03/21
استعلام
1 - چنانچه بدهکار و یا وارد کننده خسارت فردی صغیر باشد، خواهان باید به طرف چه شخصی طرح دعوا کند؟ چه شخصی باید محکوم به پرداخت شود و قرار تأمین خواسته باید در خصوص اموال چه شخصی صادر شود؟ 2 - چنانچه با محاسبه خسارت دادرسی؛ اعم از هزینه دادرسی، حق الوکاله وکیل و کارشناسی، میزان خواسته از یک میلیارد ریال تجاوز کند، دعوا در صلا ًحیت دادگاه حقوقی است و یا دادگاه صلح؟ چنانچه میزان خواسته دقیقا مبلغ یک میلیارد ریال باشد، دعوا در صلاحیت چه دادگاهی است؟ 3 - با توجه به اینکه در ماده 12 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402 عبارت » حوزه های قضایی « ذکر شده است، چنانچه دادگاه حقوقی در یک حوزه ق ضایی قرار عدم صلاحیت به صلاحیت دادگاه صلح صادر کند، آیا دادگاه صلح مکلف به تبعیت است و یا آنکه باید برای حل اختلاف پرونده را نزد دادگاه تجدید نظر ارسال کند؟ 4 - چنانچه دادگاه پس از تشکیل جلسه رسیدگی، قرار عدم صلاحیت محلی صادر کند، آیا دادگاه بعدی می تواند ب ا توجه به جلسه رسیدگی سابق رأی صادر کند و یا آنکه باید وقت رسیدگی تعیین کند؟
نظریهٔ مشورتی
1 - اولاً، در فرض سوال که بدهکار و یا وارد کننده خسارت فردی صغیر است، چنانچه مقصود آن است که در دعوای مربوط به مطالبه طلب یا خسارت و یا صدور قرار تأمین خواسته، در ستون مربوط به درج مشخصات خوانده نام چه کسی باید درج شود، با توجه به ماده 52 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 ، باید علاوه بر نام محجور حسب مورد نام ولی یا قیم او نیز با تصریح به سمت وی در این ستون درج شود. ثانیاً، از آنجا که وفق مواد 956 ، 958 ، 1212 ، 1214 و 1217 قانون مدنی صغار متمتع از حقوق مدنی؛ از جمله مالکیت بر اموال اند و شخصیت آنها مستقل از شخصیت ولی قهری است و صرفا ً به لحاظ حجر ممنوع از تصرف در اموال خود هستند و با توجه به اینکه وفق ماده 1216 همین قانون در صورت ورود ضرر از ناحیه صغیر، مجنون و یا غیر رشید خود این اشخاص ضامن هستند، در فرض سوال حکم به محکومیت صغیر باید صادر شود؛ اما با لحاظ رأی وحدت رویه شماره 30 مورخ 3 / 10 / 1364 هیأت عمومی دیوان عالی کشور و تبصره 2 ماده 1210 قانون مدنی، محکوم به باید توسط نماینده قانونی محکوم علیه از محل اموال وی پرداخت شود. 2 - مناط صلاحیت محاکم صلح اصل خواسته است و چنانچه با لحاظ نصاب این محاکم موضوع بند یک ماده 12 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402 اصل خواسته در صلاحیت محاکم صلح باشد؛ اما با لحاظ خسارات دادرسی مورد مطالبه، زاید بر صلاحیت محاکم صلح باشد، خسارات دادرسی ادعایی در صلاحیت محاکم صلح تأثیری ندارد. 3 - با توجه به اینکه به موجب بند یک ماده 12 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402 ، دعاوی مالی تا نصاب یک میلیارد ریال در صلاحیت دادگاه های صلح می باشد و نظر به اینکه غایت داخل در مغیا محسوب می شود، رسیدگی به دعوای با خواسته یک میلیارد ریال یا تقویم شده به این مبلغ نیز در صلاحیت دادگاه صلح قرار دارد. 4 - با توجه به حکم مقرر در بند » الف « تبصره 4 ماده 12 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402 مبنی بر ای نکه: » در مورد دادگاه های صلح واقع در حوزه های قضایی شهرستان های یک استان و نیز اختلاف بین دادگاه صلح و دادسراها یا دادگاه های حقوقی یا کیفری یا بخش حوزه قضایی یک استان، حل اختلاف با دادگاه تجدید نظر آن استان است « ، در فرض حدوث اختلاف بین دادگاه صلح و دادگاه حقوقی واقع در یک حوزه قضایی، دادگاه صلح الزامی به تبعیت از دادگاه حقوقی ندارد و حل اختلاف با دادگاه تجدید نظر همان استان است. 5 - اقدامات و تحقیقات صورت گرفته توسط دادگاهی که قرار عدم صلاحیت محلی صادر کرده است، علی الا صول دارای اعتبار است؛ مگر آنکه به تشخیص دادگاه صالح بعدی، اقدامات و تحقیقات دیگری برای رسیدگی ضرورت داشته باشد که در این صورت تشکیل جلسه رسیدگی از سوی دادگاه اخیر برای اتخاذ تصمیم بعدی ضروری است. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه