در مورد بزه موضوع ماده 652 ق انون مجازات اسلامی کتاب پنجم
اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1399/10/03
استعلام
در مورد بزه موضوع ماده 652 ق انون مجازات اسلامی کتاب پنجم تعزیرات مصوب 1375 با توجه به تصویب قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب اردیبهشت 99 سوالاتی به ذهن متبادر می گردد: 1 - آیا منظور از عبارت » حداقل مجازات مقرر در قانون « مندرج در تبصره 2 قانون مذکور حداقل مجازات حبس بر حسب درجه جرم است یا حداقل مجازات حبسی است که در ماده قانونی ذکر شده است؟ 2 - آیا در بزه موضوع ماده 652 که حداقل مجازات قانونی حبس آن کمتر از سه ماه و یک روز است دادگاه می تواند بند 2 ماده 3 قانون نحوه وصول برخی از درآمدهای دولت و نحوه مصرف آن در موارد معین را اعمال کند؟ 3 - د ر صورتی که دادگاه در بزه موضوع ماده 652 بخواهد مجازات حبس را به جزای نقدی تبدیل نماید )مثلا ً دادگاه حکم به سه ماه حبس داده که حداقل حبس قانون این جرم است( آیا ملاک دادگاه در تعیین جزای نقدی بدل از حبس طبق درجه مجازات بزه است یعنی جزای نقدی بدل از حبس تعزیر ی درجه چهار تعیین نماید یا ملاک درجه حبسی است که در حکم ذکر شده یعنی جزای نقدی بدل از حبس تعزیری درجه هشت )سه ماه( تعیین نماید؟ 4 - آیا بند » خ « ماده 134 که در ذیل ماده 12 قانون کاهش مجازات حبس تعزیری آمده بند » ب « این ماده را نسخ ضمنی نکرده است؟
نظریهٔ مشورتی
1 ( مرا د مقنن از عبارت » حداقل مجازات مقرر در قانون « مذکور در تبصره الحاقی ماده 18 قانون مجازات اسلامی مصوب 1399 » حداقل مجازات مقرر در قانون برای جرم یا جرایم ارتکابی در موارد شمول است « و نه درجه بندی مجازات های تعزیری و حداقل مجازات مقرر در هر یک از درجات مذکور د ر ماده 19 این قانون. 2 و 3 ( اولاً، چنانچه حداکثر مجازات قانونی جرم بیش از نود و یک روز حبس و حداقل آن کمتر از این باشد موضوع حسب مورد می تواند مشمول مواد 66 و 67 قانون مجازات اسلامی و یا مشمول بند 2 ماده 3 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موار د معین مصوب 1373 باشد؛ که در صورت اخیر دادگاه مخیر است به بیش از سه ماه حبس یا جزای نقدی مطابق جدول تعرفه خدمات قضایی پیوست قانون بودجه سال 1396 )که در سال های 1397 و 1398 و 1399 نیز تغییر نکرده است( حکم صادر کند. ثانیاً، تبصره ذیل ماده 37 قانون مجازات اسلا می اصلاحی 1399 ناظر به مواردی است که مجازات قانونی جرم بیش از نود و یک روز حبس است و دادگاه با اعمال کیفیات مخففه )الزاما ً یا اختیاراً( حکم به حبس کمتر از نود و یک روز صادر کند؛ که در این صورت این مجازات به مجازات جایگزین مربوط )که مجازات قانونی آن ها حدا کثر 3 ماه حبس است( تبدیل می شود که فرض سوال از این امر خارج است. ثالثاً، با توجه به این که مجازات قانونی جرم سرقت مقرون به آزار یا مسلحانه موضوع ماده 652 قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375 مشمول بند 2 ماده 3 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب 1373 است، لذا در فرض استعلام چنانچه نظر دادگاه بر تعیین مجازات حبس باشد، مکلف است حکم به بیش از سه ماه حبس صادر کند و صدور حکم به حبس کمتر از این جایز نیست. 4 ( اولاً، در موارد تعدد جرایم موجب تعزیر، دادگاه مکلف است طبق قانون، مجازات مرتکب را تشدید کند و چنانچه استحقاق تخفیف مجازات را داشته باشد، این تخفیف باید با لحاظ مجازات تشدید شده صورت گیرد. ثانیاً، با عنایت به مراتب مذکور در بند اولا ً و از آن جا که مودا و محل اعمال و مجرای بندهای » خ « و » ب « ماده 134 قانون مجازات اسلامی اصلاحی 1399 متفاوت است و تعارضی بین این دو مقرره قانونی وجود ندارد موضوع نسخ منتفی است دکتر احمد رفیعی مدیرکل حقوقی قوه قضاییه