همان گونه که مستحضرید کلیه مناطق آزاد تجاری، صنعتی در کشور به
اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1402/08/21
استعلام
همان گونه که مستحضرید کلیه مناطق آزاد تجاری، صنعتی در کشور به موجب قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری صنعتی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1372 با اصلاحات و الحاقات بعدی و آیین نامه های اجرایی آن مصوب هیأت وزیران اداره می شوند و به موجب تبصره یک ماده یک این قان ون، مناطق آزاد از تسهیلات و امتیازات موضوع این قانون برخوردار خواهند شد. همچنین به موجب ماده 5 قانون صدر الذکر هر منطقه توسط سازمانی که به صورت شرکت یا شخصیت حقوقی مستقل تشکیل می گردد و سرمایه آن متعلق به دولت است، اداره می شود؛ این شرکت ها و شرکت های وابسته از شمول قوانین و مقررات حاکم بر شرکت های دولتی و سایر مقررات عمومی دولت مستثنی بوده و منحصر ا ً ب ر اساس این قانون و اساسنامه مربوطه اداره خواهند شد. وفق ماده 10 قانون یادشده، سازمان هر منطقه می تواند با تصویب هیأت وزیران در مقابل انجام خدمات شهری و فراهم نمودن تسهیلات مواصلاتی، بهداشت، امور فرهنگی، آموزشی و رفاهی از اشخاص حقیقی و حقوقی منطقه عوارض اخذ نماید. مطابق ماده 11 قانون مذکور، صدور مجوز برای انجام هر نوع فعالیت اقتصادی مجاز، ایجاد بنا و تأسیسات و تصدی به انواع مشاغل توسط اشخاص حقیقی و حقوقی در مورد مشاغلی که متصدی مستقیم ندارند، در محدوده منطقه فقط در اختیارات سازمان می باشد. همچنین به موج ب ماده 8 )اصلاحی 4/4/1396 ( آیین نامه نحوه استفاده از زمین و منابع ملی در مناطق آزاد تجاری، صنعتی جمهوری اسلامی ایران مصوب 23/12/1372 اکثریت وزرای عضو شورای عالی مناطق آزاد تجاری، صنعتی جمهوری اسلامی ایران، هر گونه استفاده از زمین در چارچوب طرح جامع مصوب و آیین نامه های داخلی سازمان امکان پذیر است و برابر مفاد تبصره 6 این ماده، تا تصویب طرح جامع توسط شورای عالی مناطق آزاد، سازمان مجاز به صدور مجوز استفاده از زمین بر اساس نقشه های کاربردی زمین می باشد. تمامی مستندات فوق الذکر از جمله مواردی است که با بندهای مختلف ماده 71 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 با اصلاحات و الحاقات بعدی در تعارض بین بوده و از آنجایی که قانونگذار قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری صنعتی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1372 با اصلاحات و الحاقات بعدی را به عنوان قانون خاص و در چارچوب اختیارات سازمان های مناطق آزاد دانسته است، به منظور رفع تداخل مسوولیت ها و ابهامات موجود از ریاست محترم مجلس شورای اسلامی استعلام نموده که پاسخ مجلس طی نظریه مشورتی شماره 69 مورخ 1378/4/1 اداره کل قوانین بدین شرح است: » با عنایت به اینکه قانون چگونگی اداره مناطق آزاد به عنوان قانون خاص مقدم دایره شمول قانون تشکیلات و ً وظایف انتخابات شوراهای اسلامی و ... را محدود می سازد، لذا اختیارات شوراهای اسلامی در مناطق آزاد قانونا و منطقا ً بر عهده سازمان هر منطقه می باشد و تشکیل ش ورای اسلامی در این مناطق موضوعیت ندارد و مخالف فلسفه وجودی مناطق آزاد تجاری صنعتی می باشد .« با عنایت به مراتب پیش گفته و با توجه به اینکه وفق رأی وحدت رویه شماره 42 مورخ 25/2/1378 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری و به استناد فتوای مقام معظم رهبری، جریمه تخلفات ساختمان باید بر مبنای ارزش معاملاتی زمان وقوع تخلف تعیین شود و این امر نیز راجع به اتخاذ تصمیم در کمیسیون ماده 100 قانون شهرداری مصوب 1334 با اصلاحات و الحاقات بعدی است، خواهشمند است در خصوص تسری یا عدم تسری رأی وحدت رویه مذکور به تخلفات ساختمانی واقع شده در مناطق آزاد تجاری، صنعتی اعلام نظر فرمایید.
نظریهٔ مشورتی
با توجه به اینکه مقررات مندرج در استعلام ناظر بر اختیارات سازمان مناطق آزاد تجاری، صنعتی از حیث نحوه اداره این مناطق است و با لحاظ جنبه و مبنای شرعی رأی وحدت رویه شماره 42 مورخ 25/2/1378 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، رأی مزبور در سراسر کشور و از جمله مناطق آزاد تجاری، صنعتی لازم الاجرا است. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه