با توجه به اینکه حسب ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1401/05/05
استعلام
با توجه به اینکه حسب ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در جرایم موجب حد یا قصاص چنانچه فرد بالغ کمتر از 18 سال ، ماهیت جرم و یا حرمت آن را درک نکن د و یا در رشد و کمال عقل وی شبه وجود داشته باشد ، به مجازاتهای پیش بینی شده در فصل دهم آن قانون محکوم می گردد و با عنایت به اینکه در ماده 89 قانون مجازات اسلامی ، صرفا به جرایم تعزیری اشاره شده است؛ در صورت ارتکاب بزه قتل عمدی توسط فرد بالغ کمتر از 18 سال و عدم احراز رشد و کمال عقل وی ، تعیین مجازات بر چه مبنایی خواهد بود؟
نظریهٔ مشورتی
اولاً، منظور از مجازات های پیش بینی شده در این فصل که در ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 آمده، حسب مورد با توجه به سن افراد بالغ کمتر از هجده سال، مجازات های مقرر در ماده 88 )برای افراد نه تا پانزده سال تمام شمسی( و مجازاتهای مقرر در ماده 89 )برای افراد پانزده تا هجده سال( قانون مذکور است. ثانیاً، در مواردی که دادگاه وفق ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 احراز نماید که فرد نابالغ کمتر از هجده سال ماهیت جرم موجب حد یا قصاص و یا حرمت آن را درک نمی کند، حسب مورد با توجه به سن مرتکب و در انتخاب یکی از تدابیر مندرج در مواد 88 و 89 همین قانون که به واقع تعزیر نوجوان محسوب می شود، معیارهای مقرر برای تعیین مجازات تعزیری مندرج در بندهای چهارگانه ماده 18 قانون مجازات اسلامی شامل انگی زه مرتکب و وضعیت ذهنی و روانی وی، سوابق و وضعیت فردی و خانوادگی، اجتماعی مرتکب و تأثیر تعزیر بر وی، شیوه ارتکاب جرم و ... را باید مورد نظر قرار دهد و به هر حال دادگاه در تعیین مجازات نوجوان با رعایت ضرورت تناسب مجازات، هدف اصلاحی و دیگر عمومات حاکم بر مجاز ات ها، به تشخیص خود اقدام می کند. بدیهی است در این مورد که قصاص منتفی است، صدور حکم به پرداخت دیه به دلالت مواد 92 و 452 این قانون الزامی است. روح اله رئیسی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه