نظر به رسیدگی در دادگاه های بخش و حضور متهم در دادگاه
اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1401/07/20
استعلام
نظر به رسیدگی در دادگاه های بخش و حضور متهم در دادگاه به اخذ تأمین به موجب احضار نامبرده اعلام گردد که در صورت عدم حضور مشتکی عنه در جلسه رسیدگی به منظور اخذ آخرین دفاع در دادگاه بخش آیا موجب غیابی بودن رأی کیفری است؟ یا این که به صرف حض ور و اخذ تأمین یا حضور در هر یک از مرحله رسیدگی و تحقیقات در دادگاه بخش با توجه به تک مرحله ای بودن رسیدگی موجب حضوری بودن رأی است؟
نظریهٔ مشورتی
اصولا ً رسیدگی کیفری دارای دو مرحله )تحقیقات مقدماتی و دادرسی به معنای اخص( است که حسب قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 ، تحقیقات مقدماتی توسط دادسرا )مواد 22 و 92 ( و دادرسی از سوی دادگاه های کیفری مذکور در ماده 294 این قانون صورت می پذیرد؛ اما در مواردی که پرونده مستقیما ً در دادگاه کیفری مطرح می شود، مطابق قسمت اخیر ماده 341 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 ، انجام تحقیقا ت مقدماتی توسط دادگاه باید طبق مقررات مربوط صورت گیرد؛ بنابراین دادگاه بخش که مطابق ماده 299 قانون فوق الذکر به تمامی جرایم در صلاحیت دادگاه کیفری دو رسیدگی می کند، بدوا ً باید تحقیقات مقدماتی را رأسا انجام دهد و پس از آن، چنان چه انجام دادرسی را ضروری تشخی ص داد، نسبت به تعیین وقت رسیدگی و احضار طرفین اقدام کند. در این صورت، چنانچه متهم یا وکیل او در جلسه یا جلسات رسیدگی دادگاه که در مرحله دادرسی است حضور نیابد و لایحه دفاعیه هم ارسال نکرده باشد، حکم صادره چنانچه بر محکومیت کیفری وی صادر شود، مطابق ماده 407 قانون یادشده غیابی محسوب می شود. به عبارت دیگر، با توجه به تفکیک مرحله تحقیقات مقدماتی از مرحله دادرسی، منظور از » جلسات دادگاه « در ماده 406 این قانون، جلساتی است که متعاقب صدور دستور تعیین وقت رسیدگی و پس از طی مرحله تحقیقات مقدماتی تشکیل شده و طی آن طرفین پ رونده برای رسیدگی )مرحله دادرسی به معنای اخص( احضار می شوند؛ بنابراین چنانچه متهم یا وکیل وی در مرحله تحقیقات مقدماتی حاضر شوند ولی در مرحله رسیدگی )دادرسی( در جلسات دادگاه حضور نیابند و لایحه دفاعیه نیز تقدیم نکنند، رأی صادره غیابی محسوب می شود. ضمنا ً ب ا توجه به ماده 299 قانون آیین دادرسی کیفری که دادگاه بخش به قائم مقامی دادگاه کیفری دو رسیدگی می کند، در صورت وجود شرایط بند » ب « ماده 340 قانون آیین دادرسی کیفری، دادگاه بخش به کیفیت مذکور در این ماده رسیدگی و حکم مقتضی صادر می کند. روح اله رئیسی معاون ادا ره کل حقوقی قوه قضاییه