در دادرسی حقوقی انجام شده راجع به ملکی با حدود اربعه مشخص
اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1401/04/11
استعلام
در دادرسی حقوقی انجام شده راجع به ملکی با حدود اربعه مشخص که سند رسمی دارد حکم قطعی به خلع ید خوانده دعوا صادر و این رای اجرا می شود، پس از اجرای رأی مذکور محکوم علیه مجددا مبادرت به تصرف این ملک نموده و در مرحله دادرسی کیفری وکیل وی ضمن قب ول تصرف مجدد ملک توسط موکلش بیان می کند که در مرحله قبلی رسیدگی به دعوای خلع ید در محکمه حقوقی موکلش اسنادی داشته که مکتوم بوده و ایشان نتوانسته ارائه کند و به همین دلیل درخواست اعاده دادرسی حقوقی را در دادگاه کیفری مطرح کرده و ظرف سه روز از طرح درخواست اع اده دادرسی اسناد و مدارک مرتبط با طرح این موضوع را ارائه خواهد کرد و با عنایت به اینکه در صورتی که در آن دادرسی رای به نفع موکلش صادر شود و حکم به بی حقی خواهان )محکوم له(پرونده صادر گردد دیگر حکم قطعی بر خلع ید موکلش وجود ندارد و مجرمیت موکلش محرز نمی شود و لذا موضوع خارج از شمول ماده 693 قانون مجازات اسلامی کتاب تعزیرات مصوب سال 1375 بوده و دادگاه می باید رای بر برائت موکلش صادر کند و تقاضای صدور قرار اناطه و توقف در دادرسی کیفری تا مشخص شدن نتیجه دادرسی حقوقی را می نماید. علی هذا پیرامون موضوع مطروح سوال هایی که مطرح می شود این است: 1 - آیا امکان طرح درخواست اعاده دادرسی از رای حقوقی در مرحله رسیدگی کیفری مطابق با مواد 432 و 433 قانون آیین دادرسی مدنی مصوب سال 1379 وجود دارد با اینکه طرح درخواست اعاده دادرسی پیش بینی شده در مواد مرقوم به هر صورت مختص دادرسی حقوقی بوده و امکان طرح این درخواست در اثنای دادرسی کیفری وجود ندارد؟ 2 - آیا مقررات ماده 21 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال 1392 اصلاحی سال 1394 فقط مختص مرحله تحقیقات مقدماتی و از وظایف مقامات قضایی دادسرا و همچنین در موارد طرح مستقیم جرایم در دادگاه کیفر ی 2 بوده، قاضی دادگاه کیفری در مرحله دادرسی امکان قانونی صدور قرار اناطه ندارد؟ 3 - در صورتی که پاسخ سوال 2 منفی بوده و امکان قانونی صدور قرار اناطه در مرحله دادرسی وجود داشته باشد آیا در دادرسی کیفری راجع به بزه تصرف عدوانی مجدد در صورتی که جریان دادرسی حق وقی بدوی که حکم خلع ید آن به عنوان مستند دعوای کیفری ارائه شده به لحاظ اعاده دادرسی دوباره آغاز و رسیدگی مطابق مواد 432 و 433 قانون آیین دادرسی مدنی در آن پرونده شروع گردیده باشد دادگاه کیفری دو در رسیدگی به بزه تصرف عدوانی مجدد با لحاظ وجود حکم خلع ید قطع ی که فعلا ً نقض نشده، ملزم به صدور قرار اناطه و بایگانی موقت پرونده تا صدور رأی قطعی از مرجع قضایی می باشد؟ دادرسی کیفری راجع به بزه تصرف عدوانی مجدد در صورتیکه جریان دادرسی حقوقی بدوی که حکم خلع ید آن به عنوان مستند دعوای کیفری ارائه شده به لحاظ اعاده دادر سی دوباره آغاز و رسیدگی مطابق مواد 432 و 433 قانون آیین دادرسی مدنی در آن پرونده شروع گردیده باشد دادگاه کیفری در رسیدگی به بزه تصرف عدوانی مجدد با لحاظ وجود حکم خلع ید قطعی که فعلا ً نقض نشده ملزم به صدور قرار اناطه و بایگانی موقت پرونده تا صدور رای قطعی ا ز مرجع حقوقی می باشد؟
نظریهٔ مشورتی
1 - اعاده دادرسی طاری موضوع بند » ب « ماده 432 و 434 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی و اطلاق آن ناظر و منصرف به دعاوی مدنی است و طرح آن در دادگاه های کیفری که صرفا ً صلاحیت استثنایی به رسیدگی به دعاوی حقوقی مربوط به ضرر و زیان ناشی از جر م را دارند، فاقد وجاهت قانونی است. 2 و 3 - هر چند که مستنبط از تبصره 2 ماده 427 قانون آیین دادرسی کیفری قرار اناطه موضوع ماده 21 این قانون منحصر به مرحله تحقیقات مقدماتی در دادسرا و دادگاه )در جرایمی که به طور مستقیم در دادگاه مطرح می شود( نیست و دادگاه کیف ری در موارد وجود اقتضاء می تواند قرار اناطه صادر کند؛ اما در فرض سوال به لحاظ استثنایی بودن قرار اناطه و مالکیت رسمی شاکی و حکم قطعی صادره از مرجع حقوقی، صرف درخواست اعاده دادرسی از مرجع صادرکننده رأی حقوقی، موجب قانونی جهت صدور قرار اناطه و توقف رسیدگی مر جع کیفری نیست و دادگاه کیفری باید به رسیدگی خود ادامه داده و با توجه به ادله و مدارک و محتوای پرونده و اقتضاء دلایل مبادرت به اتخاذ تصمیم کند. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه