اگر شخصی عادی یا کارمند دولت در راستای وظایف خود، گواهینامه رانندگی

اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1403/03/06

استعلام

اگر شخصی عادی یا کارمند دولت در راستای وظایف خود، گواهینامه رانندگی جعلی بسازد، از آن جا که در ذیل گواهی نامه، امضای رئیس پلیس راه کشور از حیث مقام رسمی ایشان نیز جعل می شود و یا این که سن د رسمی ای که حاوی اطلاعاتی است جعل می کند و امضای کارمند دو لت را از حیث مقام رسمی او نیز در ذیل آن جعل می کند، در این صورت آیا رفتار رخ داده از مصادیق مواد 532 و 533 قانون مجازات اسلامی)تعزیرات( مصوب 1375 می باشد و یا این که از مصادیق بند یک ماده 525 می باشد و یا این که تعدد بزه است به این بیان که متون نوشته شده و جعل کارت با محتویات آن از مصادیق مواد 532 و 533 می باشد و امضای درج شده ذیل آن، از مصادیق ماده 525 ؟ اساسا ً جعل امضای کارمند و مسوولین دولتی از حیث مقام رسمی آنان چه زمانی محقق می شود؟ زیرا که صرف جعل یک امضای خالی اساسا ً قابلیت ضرر رساندن ندارد و جعل امضا وقتی قابلیت ضرر رساندن دارد که ذیل یک نامه یا نوشته یا گزارشی باشد. حال اگر قرار باشد از مصادیق ماده 525 باشد در این صورت اولاً، آن متون نوشته شده یا محتویات جعل شده، آیا جعل سند رسمی تلقی می شود و جعل امضای ذیل آن، جعلی دیگر؟ ثانیاً، در صورتی که کل متون نوشته شده و امضا را یک جعل بدانیم، در این صورت مصادیق مواد 532 و 533 ضیق می شود و فقط شامل مواردی می شود که جعل صورت گرفته مربوط به امضای کارمند و مسوول دولتی از حیث مقام رسمی او نباشد؛ یعنی در حقیقت ماده 525 مخصص مواد 532 و 533 می شود؛ لذا اگر جعل امضای ک ارمند یا مسوول دولتی از حیث مقام رسمی او صورت بگیرید، فقط مشمول ماده 525 می شود.

نظریهٔ مشورتی

1 - در فرض سوال، جعل گواهی نامه رانندگی )ساخت سند جعلی( به قصد تقلب که ذیل آن نیز ممضی به امضاء جعلی مقام رسمی مسوول صدور آن باشد )امضای جعلی رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی( توسط کارمند دولت و در راستای اجرای وظیفه خود یا توسط شخص غیرکارمند یا غیر مسوول دولتی، جعل سند رسمی است و چنانچه مرتکب، کارمند دولت بوده و در راستای انجام وظیفه خود رفتار مذکور را انجام داده باشد، مشمول مقررات ماده 532 قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375 است و اگر مرتکب، کارمند یا مسوول دولتی نباشد، مشمول مقررات ماده 533 این قانون است؛ از سوی دیگر، چون رفتار مرتکب )اعم از اینکه کارمند دولت باشد یا خیر( به لحاظ جعل امضای مسوول دولتی از حیث مقام رسمی وی، مشمول قسمت اخیر بند یک ماده 525 قانون پیش گفته نیز می باشد؛ بنابراین مشمول مجازات مقرر در این ماده است؛ زیرا عبارت » هر کس « در صدر ماده 525 یاد شده اطلاق دارد؛ صرفنظر از اینکه مرتکب جعل امضای رئیس یا کارمند یا مسوول دولتی از حیث مقام رسمی چه کسی است )اعم از اینکه کارمند دولت یا شخص عادی باشد و یا کارمند دولت در راستای انجام وظیفه خود مرتکب جعل امضای مسوول دولتی شده باشد یا نه( نتیجتاً، با عن ایت به اینکه مجازات حب س مقرر در ماده 525 قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375 نسبت به مجازات حبس مواد 532 و 533 این قانون اشد است، باید با استفاده از ملاک ماده 131 قانون مجازات اسلامی مصوب 13۹2 مجازات اشد انتخاب شود. 2 - ساختن سند مجعول به قصد تقلب مانند گواهی نامه رانندگی، مستلزم تکمیل فرم مربوطه و جعل امضاء مسوول دولتی از حیث مقام رسمی ذیل آن است؛ بنابراین صرف جعل امضاء مسوول دولتی روی فرم یا برگه خالی از محتوا موجب تحقق بزه جعل امضای مسوول دولتی نیست؛ بلکه هر دو رفتار باید صورت گیرد تا رکن مادی جرم جعل سند محقق شود و با امضای جعلی مسوول دولتی زیر نوشته، می توان موضوع سند را به وی منتسب کرد. به طور کلی می توان گفت جعل مهر یا امضای مسوول دولتی چنانچه در رسمیت و اعتبار د ادن به نامه یا برگی که روی آن استفاده شده موثر باشد، جعل امضاء مسوول دولتی محقق شده ا ست و مشمول بند ی ک ماده 525 قانون پیش گفته است؛ قابل ذکر است چنانچه رفتار ارتکابی )جعل امضاء در برگه سفید( به قصد ساخت سند مجعول باشد می تواند شروع به جرم جعل تلقی شود. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه