با جمع و لحاظ مواد 11 تا 16 و 20 قانون شوراهای

اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1404/07/16

استعلام

با جمع و لحاظ مواد 11 تا 16 و 20 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402 و با توجه به حکم مقرر در ماده 25 این قانون، چنانچه از سوی هر یک از مراجع ذی صلاح موضوع ماده 15 قانون، پرونده ای که رسیدگی به آن از صلاحیت دادگاه صلح خارج است به شورای حل اختلاف ارجاع شود و آن پرونده به سازش و گزارش اصلاحی از سوی شورا بر اساس ماده 20 قانون منجر شود و مراتب نیز از طریق شور ا به مرجع قضایی صالح اعلام و پرونده نزد مرجع قضایی مربوطه با دستور اداری مختومه شود، در صورت اعتراض هر یک از طرفین یا شخص ثالث نسبت به گزارش اصلاحی شورا وفق ماده 25 قانون یادشده موضوع قابل طرح و رسیدگی در دادگاه صلح همان حوزه قضایی است؛ اما به موجب قسمت اخ یر ماده 25 همین قانون: » چنانچه تصمیم یا گزارش اصلاحی توسط مرجع رسیدگی به اعتراض نقض شود، مرجع مذکور موظف است رأسا ً به پرونده رسیدگی و رأی صادر کند. « با توجه به توضیحات پیش گفته، خواهشمند است به پرسش های زیر پاسخ دهید: 1 - در خصوص موضوعاتی که رسیدگی به آن از صلاحیت دادگاه صلح خارج است؛ مانند گواهی عدم امکان سازش، حکم طلاق، تمکین و یا دعاوی مالی خانوادگی مانند مطالبه اجرت المثل کارهای انجام شده از سوی زوجه، نفقه، مهریه، جهیزیه با نصاب بیش از یک میلیارد ریال و همچنین دعاوی حقوقی مالی با ارزش بیش از یک میلیارد ریال بین اشخاص حقیقی و حقوقی خصوصی، اعسار از پرداخت محکوم به بیش از مبلغ یادشده ، جرایم تعزیری قابل گذشت مستوجب مجازات های تعزیری درجه 6 و بالاتر یا جرایم مستوجب حد قابل گذشت مانند قذف؛ با لحاظ قسمت اخیر ماده 25 و تبصره ذیل آن از قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402 ، رسیدگی به اعتراض باید در دادگاه صلح همان حوزه قضایی انجام شود؛ در این صورت، چنانچه آن تصمیم یا گزارش اصلاحی توسط مرجع رسیدگی کننده به اعتراض )دادگاه صلح( نقض شود، با توجه به عدم صلاحیت دادگاه صلح برای رسیدگی به اصل دعوا، مقصود از عبارت » مرجع مذکور « در پایان ماده 25 ًیاد شده که رأسا به پرونده رسیدگی و اتخاذ تصمیم می کند، آیا همان دادگاه صلح مستقر در آن حوزه قضایی است و یا مقصود همان مرجعی است که پرونده را در اجرای ماده 15 یادشده به شورای حل اختلاف ارجاع داده است و بدون رسیدگی به دعوا صرفا ً با دستور اداری پرونده را مختومه کرده است؟ 2 - چنانچه به صلاحیت استثنایی و اضافی دادگاه صلح در این موارد قائل باشیم، با توجه به ماده 17 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402 ، در دعاوی خانوادگی کیفیت حضور قاضی مشاور در دادگاه صلح چگونه است؟ آیا حضور قاضی مشاور برای رسیدگی به دعاوی خانوادگی در این موارد الزامی است؟ 3 - آیا در دعاوی کیفری، بدون صدور کیفرخواست، رسیدگی امکان پذیر است؟ آیا دادستان باید دعوت به حضور شود؟ 4 - رسیدگی به دعاوی مالی دارای ارزش خواسته چندین برابر نصاب صلاحیت دادگاه صلح، چگونه با موارد صلاحیت دادگاه صلح به شرح مذکور در ماده 12 قانون یادشده، قابل جمع است؟

نظریهٔ مشورتی

اولاً، مطابق ماده 23 آیین نامه ترتیب اقدامات سازشی در شوراهای حل اختلاف مصوب 21/5/1403 » گزارش اصلاحی در حدود احکام مذکور در ماده 25 قانون قابل اعتراض در دادگا ه صالح است .« بر این اساس، در فرض سوال که موضوع گزارش اصلاحی از صلاحیت دادگاه صلح خارج است، دعوای اعتراض به گزارش اصلاحی برای اتخاذ تصمیم نزد مرجع صالح ارسال می شود. ثانیاً، با توجه به پاسخ فوق، پاسخ به دیگر پرسش های مذکور در استعلام منتفی است. فریده شکری معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه