1 - در خصوص اراضی مشمول ماده واحده قانون نحوه تقو یم

اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1401/06/16

استعلام

1 - در خصوص اراضی مشمول ماده واحده قانون نحوه تقو یم ابنیه، املاک و اراضی مورد نیاز شهرداری ها مصوب 1370 ، اگر قسمتی از ملک اشخاص در طرح مصوب شهری واقع شده باشد، آیا شهرداری مکلف به خرید )تملک( کل ملک است یا صرفا ً ملزم به خرید و پرداخت قیمت آن قسمت از اراضی است که در طرح مصوب شهری واقع شده است؟ 2 - در خصوص ماده واحده یادشده، چنانچه ملک واقع در طرح مصوب شهری، فاقد سند رسمی باشد، نحوه تملک شهرداری چگونه است؟ آیا طرح دعوا در دادگستری ضروری است؟

نظریهٔ مشورتی

1 - با توجه به اطلاق ماده یک قانون نحوه تقویم ابنیه، املاک و اراضی مورد نیاز شهرداری ها مصوب 1370 ، اصل بر توافق ب ین شهرداری و مالک و جلب موافقت مالک برای تملک توسط شهرداری است و با عنایت به احترام به مالکیت اشخاص از جمله مذکور در اصول بیست و دوم و چهل و هفتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و ماده 31 قانون مدنی و با لحاظ حکم مقرر در اصل چهلم قانون اساسی و قواعد فقهی لا ضرر و تسلیط، چنانچه شهرداری در اجرای طرح مصوب شهری صرفا ً بخشی از ملک را تملک کند و مابقی آن با کاهش شدید قیمت مواجه شود و یا آن که قابلیت استفاده متعارف را از دست بدهد، شهرداری مکلف است در محاسبه بهای آن بخش از ملک که آن را تملک می کند، کاهش قیمت یا به طو ر کلی خسارت وارد بر بخش باقی مانده را لحاظ کند و در هر صورت نمی توان مغایر طرح مصوب شهری، شهرداری را به تملک کل ملک ملزم کرد. 2 - اولاً، به موجب تبصره 5 ماده 96 قانون شهرداری )الحاقی 1345 ( نسبت به املاکی که به ثبت نرسیده است و طبق مفاد این قانون به تصرف شهر داری در می آید، صورتمجلس تنظیم و در آن آثار تصرف و حدود و مساحت و مشخصات کامل قید می شود و مدعی مالکیت با ارائه این صورتمجلس می تواند ثبت ملک خود را درخواست و پس از احراز مالکیت، بهای تعیین شده را دریافت کند. ثانیاً، نسبت به املاکی که دارای سابقه ثبتی است ؛ اما مدعی مالکیت فاقد سند رسمی انتقال است، با توجه به حکم مقرر در مواد 22 و 48 قانون ثبت اسناد و املاک کشور مصوب 1310 با اصلاحات و الحاقات بعدی، امر تقویم و پرداخت بهای روز ملک با رعایت قانون نحوه تقویم ابنیه، املاک و اراضی مورد نیاز شهرداری ها مصوب 1370 صورت می گیرد و شخص دارای سند رسمی مالکیت استحقاق بر دریافت بها را دارد؛ مگر این که مدعی مالکیت ، از مالک رسمی برای دریافت بهای ملک وکالت داشته باشد و یا به ترتیب قانونی دیگری مالکیت خود را به اثبات برساند دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه