به موجب ذیل ماده 303 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 ، چنانچه
اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1404/08/12
استعلام
به موجب ذیل ماده 303 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 ، چنانچه فردی با اعتقاد به مهدورالدم بودن دیگری مبادرت به قتل وی نماید و در نهایت مهدورالدم بودن مقتول به اثبات نرسد، مرتکب به پرداخت دیه و نیز مجازات حبس مقرر در ماده 612 قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375 محکوم می شود؛ خواهشمند است در این خصوص اعلام فرمایید آیا این مقرره صرفا ً شامل جنایات عمدی با سبق تصمیم )بند » الف « ماده 290 قانون مجازات اسلامی( می شود و یا آنکه در خصوص جنایات مشمول بند » ب « ماده یادشده )ارتکاب فعل نوعا ً کشنده( نیز قابل اعمال است؟ به عنوان مثال، فرد )الف( اطلاع پیدا می کند که فرد )ب( ) از اقارب سببی( مدتی پیش اقدام به تجاوز به همسرش )همسر شخص الف( نموده است. )الف( پس از اطلاع از این قضیه و با این اعتقاد که )ب( مهدورالدم است، در صدد انتقام از وی برآمده است. در نهایت بنا به جهاتی از قتل )ب( منصرف شده و صرفا ً قصد تأدیب وی را داشته است؛ بر این اساس، وی را به جای خلوتی کشانده و پس از مطرح کردن موضوع، با سنگ ضربه ای بر سر او وارد می کند که در اثر همان ضربه، نامبرده به قتل می ر سد. در مثال حاضر، فرد )الف( با اعتقاد به مهدورالدم بودن فرد )ب( و بدون داشتن قصد قتل، مرتکب جنایت عمدی شده است و در نه ایت از آنجا که فعل ارتکابی نوعا ً کشنده بوده است، رفتار ارتکابی مشمول تعریف قتل عمدی می شود؛ چنانچه اثبات شود فرد )الف( با اعتقاد به مهدورالدم بودن مقتول، مرتکب این جنایت شده است؛ اما در نهایت مهدورالدم بودن مقتول در دادگاه به اثبات نرسد، آیا موضوع مشمول قس مت ذیل ماده 303 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 می شود؟
نظریهٔ مشورتی
حکم موضوع قسمت اخیر ماده 303 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 )ناظر بر صدور حکم به پرداخت دیه و تعزیر( با عنایت به اطلاق واژه » جنایت « مذکور در این ماده، شامل بند » ب « ماده 290 قانون یادشده می شود که ا ز مصادیق جنایت عمدی مقرر در این ماده است و در فرض سوال، وجود یا فقدان سبق تصمیم که از تقسیمات قتل عمدی از نظر رکن روانی است، موثر در مقام نیست؛ شایسته ذکر است تشخیص مصداق و امور موضوعی مربوط به پرونده، با مرجع قضایی مربوط است. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه