در پرونده ای با موضوع مشارکت در کلاهبرداری و به موجب حکم

اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1403/07/30

استعلام

در پرونده ای با موضوع مشارکت در کلاهبرداری و به موجب حکم دادگاه بدوی حکم بر محکومیت سه نفر متهم هر کدام به تحمل حبس و جزای نقدی و رد مال صادر و رد مال هر کدام بالسویه تعیین شده است. دو نفر از مته مین نسبت به رأی محکومیت صادره تجدیدنظرخواهی و دادگاه تجدیدنظر موضوع مشارکت در کلاهبرداری را منتفی و رأی بر برائت ایشان صادر نموده است. اولاً، با توجه به رأی برائت صادره نسبت به دو نفر از متهمان، آیا دادگاه تجدیدنظر می تواند رد مال متهم ردیف ا ول را که ت جدیدنظرخواهی نکرده است به رد تمام مال برده شده از شاکی تغییر دهد یا نمی تواند تغییری در محکومی ت وی ایجاد کند؟ در صورت منفی بودن پاسخ، تکلیف مال برده شده از شاکی بیش از یک سوم که متهم ردیف اول باید بپردازد چیست؟ ثانیاً، در صورت مثبت بودن پاسخ، آیا وفق ماده 458 قانون آیین دادرسی کیفری به اعلام اعتراض شاکی خصوصی نسبت به قسمت رد مال و شرایط آن، نیاز می باشد؟

نظریهٔ مشورتی

مطابق ماده 435 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 ، دادگاه تجدید نظر استان فقط به آن چه مورد تجدید نظرخواهی واقع و نسبت به آن رأی صادر شده است، رسیدگی می کند؛ بنابراین در فرض سوال که هر یک از متهمان ) 3 نفر( به اتهام شرکت در جرم به رد مال به نحو مساوی محکوم شده اند و تنها دو نفر از آن ها تجدید نظرخواهی کرده است و دادگاه تجدید نظر، تجدید نظرخواهان یادشده را بی گناه تشخیص داده و حکم بر برائت آن ها ص ادر می ک ند، موجب قانونی جهت تغییر میزان محکومیت محکوم علیه دیگر و در نتیجه ازدیاد مسوولیت وی در رد مال و ضرر و زیان ناشی از جرم، که از سوی ایشان یا شاکی خصوصی یا دادستان نسبت به حکم صادره تجدیدنظر خواهی نشده است، در دادگاه تجدید نظر وجود ندارد. شایسته ذکر است که ر د مال ماهیت حقوقی دارد و مجازات نیست و از شمول ماده 458 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 تخصصا ً خارج است. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه