در پرونده ای خواهان به دلیل ناتوانی در پرداخت هزینه دادرسی تقاضای

اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1401/12/10

استعلام

در پرونده ای خواهان به دلیل ناتوانی در پرداخت هزینه دادرسی تقاضای اعسار از پرداخت هزینه دادرسی را مطرح کرده و مورد موافقت دادگاه رسیدگی کننده قرار گرفته و در نهایت حکم به محکومیت خوانده صادر شده است؛ اما به رغم این که محکوم علیه به صورت موقت از پرداخت هزینه دادرسی معاف شده است، در رأی در خصوص پرداخت هزینه دادرسی پس از محکوم له واقع شدن اظهارنظر نشده و رأی قطعی شده است. پس از وصول پرونده به اجرای احکام و اخذ محکوم به از محکوم علیه، با توجه به این که در رأی صادره اظهارنظری جهت اخذ هزینه دادرسی از محکوم له صورت نپذیرفته است، آیا اجرای احکام در وصول هزینه دادرسی تکلیفی ندارد یا آن که مکلف است هزینه دادرسی ر ا از محکوم به کسر کند؟

نظریهٔ مشورتی

اولاً، صدور حکم اعسار خواهان از پرداخت هزینه دادرسی موجب معافیت موقت وی از پرداخت هزینه دادرسی است و در صورت صدور حکم به نفع خواهان، در اجرای ماده 514 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 ، قاضی اجرای احکام این هزینه را وصول می کند؛ هرچند در رأی دادگاه به این موضوع تصریح نشده باشد. ثانیاً، پس از صدور حکم و اخذ محکوم به از طریق اجرای احکام مدنی در صورتی که میزان محکوم به، به تشخیص قاضی مربوط موجب خروج محکوم له از اعسار باشد و محکوم به از مستثنیات د ین نباشد، وفق ماده 514 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 ، هزینه دادرسی از محل محکوم به وصول می شود. ثالثاً، به موجب ماده 514 قانون یاد شده، هرگاه معسر به تأدیه تمام یا قسمتی از هزینه دادرسی متمکن گردد، ملزم به تأدیه آن خوا هد بود؛ بنابراین، چنانچه دادگاه احراز کند محکوم له به هر طریقی؛ از جمله به سبب وصول محکوم ب ه خارج از فرآیند اجرای احکام مدنی متمکن شده است، دستور وصول هزینه دادرسی از محل اموال وی را صادر می کند. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضای یه