الف :آیا دادگاه می تواند مستقیما و بدون اینکه دادستان و یا
اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1401/03/29
استعلام
الف :آیا دادگاه می تواند مستقیما و بدون اینکه دادستان و یا محکوم علیه از وی درخواست کرده باشند راسا در مورد تعلیق حین اجرای مجازات تصمیم بگیرد؟ ب :در موردی که محکوم علیه به تحمل حبس و پرداخت دیه محکوم شده باشد آیا برای تعلیق حین اجرای مجازات باید علاوه بر تحمل یک سوم حبس ،یک سوم دیه را هم پرداخت کرده باشد؟ اگر برای پرد اخت دیه همچنان مهلت داشته باشد به چه نحوه باید عمل کرد؟
نظریهٔ مشورتی
جناب آقای بارانی رئیس محترم شعبه هفدهم دیوان عالی کشور با سلام و دعای خیر؛ بازگشت به استعلام شماره 9000/2286/110 مورخ 1401/2/19 به شماره ثبت وارده 162 مورخ 1401/2/20 ، نظریه مشورتی این ادار ه کل به شرح زیر اعلام می شود: الف، هر چند که طبق ماده 49 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 ، دادگاه می تواند ضمن حکم محکومیت یا پس از آن، قرار تعلیق اجرای مجازات صادر کند، اما با عنایت به ماده 46 این قانون چنانچه حکم محکومیت صادر و دادگاه فارغ از رسیدگی شود، فقط به درخواست دادستان یا قاضی اجرای احکام یا محکوم، در صورتی که ی ک سوم مجازات اجرا شده باشد، دادگاه صادر کننده حکم قطعی می تواند با احراز شرایط مقرر در قانون، قرار تعلیق اجرای مجازات را صادر کند و بدون رعایت این شرایط، مجاز به صدور قرار تعلیق اجرای مجازات نیست. ب - اولاً، با توجه به اطلاق مواد 46 و 48 قانون مجازات اسلامی 1392 ناظر به ماده 40 این قانون » جبران ضرر و زیان یا برقراری ترتیبات جبران « رای صدور قرار تعلیق اجرای مجازات نیز ضروری است و د ر غیر این صورت )عدم جبران ضرر و زیان یا عدم برقراری ترتیبات جبران( با توجه به بند » پ « ماده 40 قانون یاد شده، شرایط صدور قرار محقق نشده است. مقررات بند » پ « ماده 40 و ماده 51 قانون مجازات اسلامی 1392 مغایر هم نیستند؛ زیرا ماده 51 ضمن آن که بر اصل کلی که صدور قرار تعلیق اجرای مجازات مانع اعمال حق مدعی خصوصی نیست، تأکید دارد، ناظر به موردی است که بین طرفین ترتیبی برای جبران خسارت یا دیه معین شده باشد که صدور قرار تعلیق تأثیری بر اجران آن ترتیبات ندارد. بنابراین مقررات این دو ماده قابل جمع است. ثانیاً، طبق ماده 46 قانون مجازات اسلامی 1392 دادگاه می تواند در جرایم تعزیری درجه سه تا هشت در صورت وجود شرایط مقرر برای تعویق صدور حکم، اجرای تمام یا قسمتی از مجازات را از یک تا پنج سال معلق کند و شرایط تعویق صدور حکم در ماده 40 همین قانون ذکر شده و مطابق بند » پ « همین ماد ه یکی از این شرایط، جبران ضرر و زیان یا برقراری ترتیبات جبران آن است و در فرض سوال این ضرر و زیان شامل دیه نیز هست که برای تعلیق مجازات باید یا پرداخت شده باشد یا ترتیب پرداخت آن داده شده باشد و وجود مهلت برای پرداخت دیه با عنایت به ماده 452 قانون مجازات ا سلامی 1392 که دیه را واجد احکام و آثار مسوولیت مدنی یا ضمان می داند، موثر در مقام )جبران ضرر و زیان یا برقراری ترتیبات جبران( نیست. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه