قسمت دوم ماده 287 قانون آیین دادرسی کیفری در مق ام رسیدگی
اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1403/07/21
استعلام
قسمت دوم ماده 287 قانون آیین دادرسی کیفری در مق ام رسیدگی به اتهامات اطفال و نوجوانان مقرر می دارد: » در صورت عجز از معرفی کفیل یا ایداع وثیقه و یا در مورد جرایم پیش بینی شده در ماده 237 این قانون، دادسرا یا دادگاه می تواند با رعایت ماده 238 این قانون، قرار نگهداری موقت آنان را در کانون اصلاح و تربیت صاد ر کند. « به نظر می رسد مفهوم عبارت مذکور، موید آن است که اگر متهم نوجوانی که در حق وی یکی از قرارهای تأمین کفالت یا وثیقه صادر شده و قادر به معرفی کفیل یا تودیع وثیقه نمی باشد، با همان قرارها )کفالت یا وثیقه( ق ابل معرفی به کانون اصلاح و تربیت نیست و در صورت ی که مقتضی معرفی به کانون باشند، باید حتما ً قرار صادره به قرار نگهداری موقت تبدیل و با این عنوان برای نگهداری در کانون معرفی شوند. اگر قائل به این نظر باشیم، در این صورت اصولا ً کانون های اصلاح و تربیت حق پذیرش متهمانی که در حق آنان، قرار تأمینی جز قرار نگه داری م وقت صادر شده را ندارند و در صورت پذیرش هم، به عنوان بازداشت غیر قانونی خواهد بود؛ اما اگر این نظر را نپذیریم مقام قضایی رسیدگی کننده به جرایم اطفال و نوجوانان، خواهد توانست مانند سایر متهمان، برای نوجوانان نیز هر گونه قرار تأمینی را صادر و نسبت به با زداشت آنها اقدام کند. مقررات و احکام خاص مقرر در فصل نهم بخش اول قانون آیین دادرسی کیفری در مقام بیان آن است که روش رسیدگی و اتخاذ تصمیم درباره کودکان و نوجوانان، از روشهای رسیدگی و تصمیم گیری درباره بزرگسالان متفاوت است و اگر این را نپذیریم، پیش بینی مقر ر ات خاص؛ از جمله ماده 287 قانون آیین دادرسی کیفری، لغو و عبث خواهد بود. در هر حال با توجه به آثار قانونی هر یک از نظرات یادشده و با توجه به وظیفه قانونی این مرجع، به نظارت بر موسسات کیفری و بازداشت شدگان و مح کومان و پیگیری امور آنها و جلوگیری از نقض حقوق شه روندان، استدعا دارد نظر مشورتی آن اداره کل را در این باره، امر به ابلاغ فرمایید.
نظریهٔ مشورتی
در مواردی که در خصوص متهم نوجوان مطابق ماده 287 قانون آیین دارسی کیفری مصوب 1392 قرار کفالت یا وثیقه صادر و متهم مزبور از معرفی کفیل یا ایداع وثیقه عاجز است، با توجه به اینکه قرار نگهداری موقت در کانون اصلاح و تربیت، قراری مستقل از قرارهای یادشده است؛ بنابراین قرارهای کفالت یا وثیقه باید به قرار نگهداری موقت تبدیل شود و چنانچه متعاقبا ً متهم مبادرت به معرفی کفیل یا تودیع وثیقه نماید، بازپرس باید نسبت به لغو قرار نگهدار ی موقت و ابقای مجدد قرار کفالت یا وثیقه و نیز صدور قرار قبولی کفالت یا وثیقه اقدام نماید. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه