در سال 1366 تعداد سه نفر از پنج مسافر خودروی سواری ناشناسی
اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1404/03/17
استعلام
در سال 1366 تعداد سه نفر از پنج مسافر خودروی سواری ناشناسی به سبب واژگونی خودرو فوت کرده اند. در زمان وقوع حادثه پیگیری لازم برای ترسیم کروکی تصادف، جمع آوری مدارک پزشکی و طرح شکایت یا دعوا انجام نگرفته و تاکنون هم اقدامی نشده و دیه ای نیز به اولیای دم پرداخت نشده و مشخصاتی از راننده در دست نیست. با توجه به توضیحات پیش گفته، خواهشمند است به پرسش های زیر پاسخ دهید: 1 - با توجه به ناشناس بودن راننده وسیله نقلیه مسبب حادثه، آیا اولیای دم متوفیان محق در مطالبه و دریافت دیه از صندوق تأمین خسارت های بدنی هستند؟ توضیح آنکه، فرض سوال مشمول قانون بیمه اجباری مسوولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی در مقابل شخص ثالث مصوب 1347 می باشد که در ماده 10 به جبران خسارت افراد ثالث توسط صندوق تأمین در موارد شناخته نشدن مسئول حادثه اشاره شده و در ماده 21 قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب 1395 نیز تکرار شده است. همچنین ماده 3 قانون مرور زمان اموال منقوله مصوب 1308 تصریح دارد مرور زمان نسبت به افراد صغیر جاری نمی شود تا زمان رشد آنها. در فرض سوال فرزند متوف یان در زمان تصادف صغیر بوده و در سال 1382 رشید شده است. ضمن آنکه همانگونه که مستحضرید شورای نگهبان در سال 1361 بحث مرور زمان را غیر شرعی اعلام کرده است. موضوع دیگر آنکه، در ماده 65 قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل ن قلیه مصوب 1395 ، برخلاف اصل عطف بماسبق نشدن اثر قانون، ترتیب دیگری مقرر شده و برخی احکام از جمله موارد مندرج در بند » ب « ماده 4 )ناظر بر ماده 21 و بند » پ « ماده 25 ( و ماده 25 این قانون را عطف بماسبق دانسته است؛ به نظر می رسد در فرض سوال از آنجا که دیه تاکنون پرداخت نشده است، موضوع مشمول قانون مصوب 1395 است. 2 - در صورت تعلق دیه به اولیای دم، آیا باید دیه » به نرخ روز « پرداخت شود؟ 3 - ًآیا در فرض سوال صرفا » صندوق تأمین خسارت های بدنی « باید به عنوان خوانده دعوا قرار گیرد و یا آنکه وزارت دادگستری )معاونت مالی( نیز ب اید به دادرسی فرا خوانده شود؟ 4 - با توجه به کشوری بودن صندوق تأمین خسارت های بدنی، آیا خواهان )اولیای دم( می توانند در شهرستان محل اقامت خود )غیر از تهران( طرح دعوا کنند؟
نظریهٔ مشورتی
1 - در فرض سوال که تصادف منجر به فوت در زمان حاکمیت قانون بیمه اجباری مسوولیت مد نی دارندگان وسای ل نقلیه موتوری زمینی در مقابل شخص ثالث مصوب 1347 با اصلاحات بعدی رخ داده است، نظر به اینکه مطالبه دیه از صندوق تأمین خسارت های بدنی مشمول عبارت » دعاوی مربوط به بیمه « موضوع ماده 12 این قانون نیست، مطالبه دیه از این صندوق، مشمول مروز زمان موض وع ماده 12 یادشده نمی باشد. 2 - با عنایت به ماده 490 قانون مجازت اسلامی مصوب 1392 ، ملاک محاسبه و پرداخت دیه، قیمت روز پرداخت است که با صدور حکم قطعی و لازم الاجرا، محکوم علیه باید به نرخ روز آن را پرداخت کند. 3 - در صورت مطالبه خسارت از صندوق تأمین خسارت ها ی بدنی، موضوع ارتباطی به وزارت دادگستری ندارد تا طرف دعوا قرار گیرد؛ بدیهی است در مطالبه دیه از بیت المال، وزارت دادگستری باید طرف دعوا قرار گیرد. 4 - در مناطقی که صندوق تأمین خسارت های بدنی شعبه دارد، با توجه به ملاک ذیل ماده 23 قانون آیین دادرسی دادگاه ها ی عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 ، طرح دعوا در محل استقرار شعبه صندوق یادشده امکان پذیر است. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه