1 - در صورت اثبات اعسار از پرداخت هزینه های دادرسی در

اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1402/05/22

استعلام

1 - در صورت اثبات اعسار از پرداخت هزینه های دادرسی در بخشی از پرونده؛ مانند محکومیت بر اساس ماده 120 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 ، آیا ح کم اعسار، فرد را از پرداخت نیم عشر محکوم به فرعی نیز معاف می کند؟ 2 - آیا دعوای اثبات از نیم ً عشر اجرایی محکوم علیه )صرفنظر از سوال نخست( که تحت قوه قهری است )مثلا ممنوع الخروج شدن( در محاکم قابل استماع است؟ در صورت قابلیت آن و صدور حکم به نفع وی، آیا ممنوع الخروجی خود به خود لغو می شود؟ 3 - آیا محکوم علیه تحت پوشش کمیته امداد امام )ره( را می توان بر اساس تبصره ماده 505 قانون آیین دادرسی مدنی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی )اصلاحی 1394 ( از پرداخت نیم عشر اجرایی معاف دانست و از حکم این تبصره ملاک گرفت؟ آیا حاکم به استناد ماده 5 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 می تواند فرد را از پرداخت نیم عشر اجرایی معاف کند؟

نظریهٔ مشورتی

1 و 2 - به جهت ابهام در سوال، استعلام قابل پاسخ گویی نیست. 3 - اختیا ری که مقنن در ماده 5 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 برای معاف نمودن از پرداخت هزینه دادرسی و سایر هزینه ها و یا اعطای مهلت برای پرداخت آن به دادگاه داده است؛ همچنین معافیت موضوع تبصره الحاقی 1394 به ماده 505 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 ، جنبه حمایتی دارد و هدف مقنن آن است که در صورت عدم تمکن یکی از طرفین، پرداخت نکردن هزینه دادرسی یا سایر هزینه ها مانع رسیدگی یا اقدام دادگاه نشود و با توجه به اطلاق حکم مقنن، این امر منحصر به مرحله رسیدگی د ر مرجع قضایی نمی باشد و مرحله اجرای حکم را نیز شامل می شود؛ اما در خصوص نیم عشر اجرایی؛ از آنجا که وفق بند یک ماده 158 قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356 ، پنج درصد مبلغ محکوم به )نیم عشر اجرایی( بابت حق اجرای حکم پس از اجرا وصول می شود، عدم پرداخت نیم عشر اجرایی مانع اجرای حکم نیست تا دادگاه محکوم ع لیه را از پرداخت آن معاف کند؛ بنابراین، معافیت های یاد شده موجب معافیت از پرداخت نیم عشر اجرایی نمی باش د. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه